Tüketicinin Seçimlik Hakkını Kullanma Şartları

Ayıplı Mal ve Hizmetlerde Tüketicinin Seçimlik Hakları ve Hukuki Süreç

Günlük hayatta bedelini ödeyerek satın aldığımız ürünlerin beklediğimiz nitelikleri taşımaması, sık karşılaşılan hukuki bir sorundur. Hukuk sistemimizde bu durum ayıplı mal (ürünün vaat edilen özellikleri taşımaması veya kullanım amacını karşılamaması) olarak tanımlanmaktadır. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, bu tür mağduriyetler yaşandığında tüketiciyi koruyan çok güçlü mekanizmalar öngörmüştür. Satın aldığınız bir ürünün kusurlu çıkması halinde yasaların size sunduğu ve satıcının reddedemeyeceği belirli haklar bulunmaktadır.

Tüketicinin seçimlik hakları kanunla açıkça güvence altına alınmıştır ve satıcı bu hakların kullanımını sözleşme maddeleriyle engelleyemez. Tüketici, yaşadığı mağduriyetin giderilmesi için durumun şartlarına en uygun olan hakkı kendi özgür iradesiyle seçme yetkisine sahiptir. Kanun koyucu, zayıf konumda olan tüketiciyi korumak adına inisiyatifi tamamen tüketiciye bırakmıştır. Yasaya göre ayıplı mal durumunda kullanabileceğiniz haklar şunlardır:

• Satılan ürünü geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme (ödenen tüm ücretin iadesini alma).
• Satılan ürünü alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme.
• Aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme.
• İmkân varsa, satılan ürünün ayıpsız bir misli ile değiştirilmesini isteme (ürünün yenisiyle değişimi).

Tüketicinin seçimlik hakkını kullanma şartları belirli yasal çerçevelere oturtulmuştur. Öncelikle ortada yasal anlamda objektif bir ayıplı mal bulunması ve bu kusurun tüketicinin kullanım hatasından kaynaklanmaması son derece önemlidir. Ürünün kullanım kılavuzuna aykırı kullanılması durumunda satıcının sorumluluğu ortadan kalkmaktadır. Bu nedenle, ayıp ortaya çıktığında yetkili servis formlarıyla durumun kayıt altına alınması hukuki ispat açısından kritik bir adımdır.

Araç Değer Kaybı Hesaplamasında Kilometrenin Önemi yazımızı okumak için

Hakların kullanım süresi açısından kanun belirli sınırlar çizmiştir. Tüketici, ürünü teslim aldığı tarihten itibaren iki yıllık zamanaşımı süresi içinde bu haklarını satıcıya yöneltmek zorundadır. Ancak, satıcı ayıbı ağır kusur veya hile ile tüketiciden gizlemişse, bu iki yıllık süre sınırı uygulanmaz ve zaman aşımı kuralı ortadan kalkar. İkinci el satışlarda ise satıcının sorumluluğu tüketici aleyhine bir yıldan az olamayacak şekilde belirlenebilir.

Seçtiğiniz hakkı (hukuki dille yenilik doğuran hak) satıcıya bildirdikten sonra kural olarak bu tercihinizden dönmeniz mümkün değildir. Ancak satıcı, seçtiğiniz hakkı yerine getirmez veya gereksiz yere uzatırsa, diğer seçimlik haklarınıza başvurma imkanınız doğar. Örneğin, ücretsiz onarım hakkını seçtiğiniz halde ürün tamir edilemiyorsa, sözleşmeden dönme veya yenisiyle değişim haklarınızı derhal talep edebilirsiniz.

6502 sayılı Kanun madde 11: “Satıcı, tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür. Ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile değiştirilmesi hakları üretici veya ithalatçıya karşı da kullanılabilir.”

Uyuşmazlıkların çözümünde izlenecek yol, satın alınan ürünün değerine göre farklılık göstermektedir. Gaziantep ilinde ikamet eden vatandaşlarımız, her yıl güncellenen parasal sınırlara göre Gaziantep İl veya İlçe Tüketici Hakem Heyetlerine başvuru yapmalıdır. Belirlenen parasal sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda ise doğrudan arabuluculuk şartı yerine getirilerek Gaziantep Tüketici Mahkemeleri nezdinde dava açılmalıdır. Bu aşamada yapılacak usuli hatalar, davanın usulden reddedilmesine ve maddi kayıplara yol açabilir.

Avukat Ali Tümbaş Hukuk Bürosu olarak, tüketici hukuku uyuşmazlıklarında 21 yıllık tecrübemizle müvekkillerimize profesyonel destek sağlıyoruz. Gaziantep yerelindeki adli işleyişe olan hakimiyetimiz ve güncel Yargıtay kararlarını yakından takip eden vizyonumuzla haklarınızı savunuyoruz. Amacımız, satıcı firmaların haksız uygulamalarına karşı tüketicinin kanundan doğan haklarını en hızlı şekilde teslim almasını sağlamaktır.

Sıfır Araçta Ayıp ve Değişim Kararı

Gaziantep’te yaşayan müvekkilimiz, kurumsal bir otomotiv firmasından sıfır kilometre bir araç satın almıştır. Teslimattan sadece yirmi gün sonra aracın motor sisteminde üretimden kaynaklı ağır bir arıza (ayıplı mal) meydana gelmiştir. Satıcı firma, sorunun sadece ücretsiz onarım ile çözülebileceğini iddia ederek müvekkilimizin aracı yenisiyle değiştirme talebini kesin bir dille reddetmiştir. Büromuz tarafından yürütülen hukuki süreç şu şekilde ilerlemiştir:

• Öncelikle satıcı, üretici ve ithalatçı firmaya noter kanalıyla ihtarname gönderilerek, kanuni hak olan ayıpsız misli ile değişim iradesi resmi olarak bildirilmiştir.
• Talebin süresi içinde yerine getirilmemesi üzerine zorunlu arabuluculuk süreci tamamlanmış ve Gaziantep Tüketici Mahkemesinde dava açılmıştır.
• Mahkeme aşamasında alınan uzman bilirkişi heyeti raporuyla, araçtaki arızanın gizli ayıp niteliğinde olduğu ve üretim hatasından kaynaklandığı kesin olarak ispatlanmıştır.
• Mahkeme, tüketicinin seçimlik hakkını özgürce kullanabileceğini, satıcının sadece onarıma zorlama hakkının bulunmadığını belirterek aracın yenisiyle değiştirilmesine karar vermiştir.

Bu emsal karar, kurumsal satıcıların tüketicileri kendi istedikleri çözüme mecbur bırakamayacağını kanıtlayan net bir örnektir.

Tüketicinin Tamir Yerine Değişim Hakkı Var mı? yazımızı okumak için

Sıkça Sorulan Sorular

İletişim Bilgileri
Avukat Ali Tümbaş Hukuk Bürosu
Telefon: 0342 232 56 56 / 0532 715 47 05
Adres: Gaziantep

Yasal Uyarı
Bu makale yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Tüketici uyuşmazlıklarında hak kaybına uğramamak için uzman bir avukattan profesyonel destek almanız tavsiye edilir.

Kaynaklar

• 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun
• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi ve Hukuk Genel Kurulu İçtihatları